De Staatsbezoeken

KROATIË, MONTENEGRO EN 

BOSNIË-HERZEGOVINA 2017

DAG 1 - SPLIT

    Deze keer vertrekken we van Keulen voor een snelle vlucht naar Split in Kroatië. Op het vliegveld daar hangt nog een echte Oostblok sfeer en we moeten zowaar weer in de rij voor paspoort controles ondanks het feit dat Kroatië vers lid van de EU is.

In Split krijgen we een spiksplinternieuwe hagelwitte Kia mee voor de komende drie weken. Vandaag hoeft hij slechts een half uurtje te rijden want in Split parkeren we hem achter het hotel.

We lopen de mooie stad in voor een eerste blik op paleizen en de Middellandse zee en met een biertje in de hand lacht de zon ons tegemoet.

DAG 2 - SPLIT

    Het is een zeer warme dag maar als doorgewinterde (doorbakken) toeristen sluiten we ons keurig aan bij de mensenmassa’s die vandaag, al dan niet met gids, het Paleis van Diocletianus doorkruisen. Nauwe tot zeer nauwe straatjes, mooie pleintjes en doorkijkjes, een verdwaalde sfinx van 3500 jaar oud en natuurlijk de centraal gelegen kathedraal.

Om aan de meute te ontsnappen hoef je slechts buiten de poorten te gaan waar de rust wederkeert, maar de zon schijnt ook daar onbarmhartig door. Bij toeval belanden we bij het doorkruisen van wat straatjes bovenop de berg Marjan waar er een prachtig uitzicht is op havenstad Split. Via de protserige superjachten van de rijken aan de kade wandelen we terug naar ons hotel aan de rand van het centrum.

DAG 3 - TROGIR

    Met onze witte Koreaan trekken we er op uit naar Trogir. Het is hoogseizoen dus het is aansluiten in de file tezamen met de verenigde Europese toeristen, maar gelukkig is een parkeerplek vlak bij het historische stadje snel gevonden. We wandelen door dit mooie bolwerk en beluisteren naast de kerk ons eerste “Klapa” concertje; meerstemmige zang van een koortje, typisch voor Kroatië.

Iemand laat zijn IPhone liggen op een trapje en het duurt een uurtje voor we gebeld worden, waarna we de telefoon kunnen teruggeven aan de gelukkige eigenaar.

   Na de historische indrukken zoeken we op Ciovo, het naastgelegen eiland, naar een strandje. We vinden zowaar een paar strandstoelen vlakbij onze parkeerplek dus we kunnen zo de Adriatische zee induiken…als er de kiezels niet waren, dus i.p.v. duiken voetje voor voetje voorzichtig het water in. Maar verder is het een heerlijke afsluiting van de middag voor we terugrijden naar Split. 

DAG 4 - DUBROVNIK

    Door de bergen verlaten we Split op weg naar Dubrovnik en onderweg stijgen de temperaturen naar 40ᵒC. Op de radio horen we dat het de hele week extreem warm zal blijven en als we dan op de weg naar Dubrovnik een mooi strandje zien liggen stellen we onze plannen snel bij, niet alvast ’s middags het antieke bastion bezoeken maar een heerlijk middagje aan zee, kristalhelder water voor de noodzakelijke verkoeling. Alleen die nare stenen zijn opnieuw een klein minpuntje in dit paradijsje.

    Aan het eind van de middag checken we dan toch in bij ons hotel in Dubrovnik. We pakken vandaar snel de bus naar de oude stad voor het laatste zonlicht op de prachtige gebouwen maar we vluchten ook snel weer weg want de mensenmassa is als een ondoordringbare muur. We prijzen ons gelukkig dat we ons hotel buiten het centrum hebben. Rustig dineren aan de waterkant, een gin-tonic op een terrasje. Het noodzakelijke bezoek aan het Unesco monument morgen vergt een flinke mentale voorbereiding. 

DAG 5 - DUBROVNIK

    We moeten er toch aan geloven, met een graad of 40 de muren van Dubrovnik op. Met een Dubrovnik Card hebben we toegang tot deze muren en nog een aantal musea en gebruik van de stadsbus. Niet bij de kaart inbegrepen is het water dat we op de muren kopen om niet levend geroosterd te worden. De onuitputtelijke toeristenstroom is te doen vandaag en we kunnen genieten van deze uitzonderlijke stad van de bovencategorie. Waar je ook kijkt, het uitzicht op zee, de bastions, de rode daken, de paleizen en kerken, alles is beeldschoon en van een enge perfectie. Van de bombardementen die de stad tijdens de Balkan oorlog trachtten te verwoesten is nauwelijks nog een spoor te zien. Wel heerst in de stad de “Santorini”sfeer; alles afgestemd op de etende, drinkende en kopende toerist, waardoor ontsnappen aan dit alles toch weer snel aantrekkelijk wordt.

   Wij ontsnappen door later op de dag vanaf ons hotel 25 minuten rond de baai te lopen voor een volgend fakir strandje. De arme voeten krijgen het zwaar te verduren op de kiezels. Grote cruise schepen varen voorbij als wij de hitte van de dag wegspoelen. 

DAG 6 - KOTOR

    Het kost een uur in de brandende zon om de grens met Montenegro over te komen maar met wat goede muziek doorstaan we het wel. Wat niet wegneemt dat we de nationalisten hartgrondig vervloeken en hopen op een verenigd Europa zonder die belachelijke grenzen en potentaatjes in hun grenswachterhokjes.

We ronden de baai van Kotor waar we af en toe rookpluimen zien van bosbranden in de bergen. Maar verder is het uitzicht prachtig.

Even zoeken naar het hotelletje en dan maken we aan het eind van de middag een eerste wandeling door Kotor. Grote verdedigingsmuren trekken door de bergwand en de stad zelf is ook ommuurd. Binnen een combinatie van katholieke en orthodoxe kerken, statige panden en marmeren straatjes. Een monstrueus cruiseschip ligt zo dicht bij de stad dat zijn boeg bijna de weg overspant.

   We dineren aan de waterkant voordat we ons hotelletje weer opzoeken, beneden nog Oostblok, boven modern verbouwde kamers. 

DAG 7 - KOTOR

    Als we door de haven van Kotor lopen en de monumentale cruiseschepen zien vatten we het idee op om dan ook zelf maar een bootje te pakken. Een tochtje door de baai langs een orthodox kerkje op een eilandje (waarvan wij door de blauwe koepel eerder dachten dat het een moskee betrof) en dan door naar Perast, een mooi dorp aan de baai. Na deze mini cruise zoeken we ’s middags het wat viezige kiezelstrand van Kotor op voor de nodige afkoeling.

In de stad is er ’s avonds een wat misplaatst carnaval festival. Een lambada band zweept het publiek op om te doen alsof we ons met zijn allen op een tropisch eiland in de Caraïben bevinden.

DAG 8 - SVETI STEFAN

    De hittegolf die Zuid Europa teistert heeft inmiddels een naam gekregen; Lucifer! En hij maakt ons korte ritje naar Sveti Stefan een warme, vooral als het door de drukte weer eens stapvoets gaat.

   Als we het HEC hotel gevonden hebben wacht ons de bonus; uitzicht op zee. Meestal zijn wij de vaste kandidaten voor “parkview”.  We installeren ons in de mooie suite om daarna af te dalen naar het strand in het voortdurende gevecht met Lucifer. Veel verkoeling zoeken zodat hij ons niet kan afbranden. Tussen de rotsen door kun je hier van het strandje wegzwemmen om in de verte het eilandje van Sveti Stefan te kunnen zien liggen. 

DAG 9 - SVETI STEFAN

   We lopen door de bossen de heuvel over om Sveti Stefan in volle glorie te aanschouwen maar het beeld wordt ontsierd door de corrupte strandindustrie die hier heeft plaatsgevonden. Het grootkapitaal heeft stranden en eilanden in beslag genomen waar je nu tegen betaling van 100 of 120 euro op mag of een peperdure “all inclusive” suite mag huren. Dat we er nog gewoon langs mogen lopen zonder gearresteerd te worden is een wonder. Dus in plaats van het kijken naar werelderfgoed, wat Stevi Stefan zeker zou kunnen zijn, kijk je naar een protserig hotel eiland. Op de foto’s zie je het verschil gelukkig (of helaas) niet.

    Op ons gewone mensen strandje ben je trouwens ook meteen 20 euro kwijt voor 2 strandstoelen en een parasol, even een handdoekje neerleggen voor een duik in de zee is niet de bedoeling. 

DAG 10 - ULCINJ & STARI BAR

   We willen vandaag 60 kilometer verderop in Ulcinj een kijkje gaan nemen maar Lucifer en de file werken niet mee en zo doen we er bijna 2 uur over om er te komen. De ommuurde oude stad is gelukkig zeer de moeite waard om doorheen te slenteren en een zeebriesje zorgt voor wat verkoeling. Beneden op het strand van Ulcinj staan de parasols zo dicht op elkaar dat het een overdekt strand lijkt. Buiten de muren bekijken we nog de prachtige fresco’s in een orthodox kerkje voor we dit drukke stadje weer ontvluchten om op de terugweg Stari Bar aan te doen. Een verlaten nederzetting tegen de bergwand aan. Mooie uitzichten en buiten de muren een paar mooie moskeeën. De grafstenen zijn soms getooid met een tulband.

   Op de weg terug vinden we nog een supermarkt waar we onze drankvoorraad weer op peil kunnen brengen en dan rest de avond aan de waterkant voor het diner waar we hetzelfde als gisteravond bestellen omdat het zo lekker was en er weinig alternatieven zijn. De vissen liggen onder het terras al op de loer om ook hun deel te krijgen van het brood dat op tafel komt. 

DAG 11 - ORDOG

    Door een 4 kilometer lange tunnel verlaten we de kust het binnenland in. Lucifer stookt ondertussen het vuurtje weer op naar 40 ᵒC maar onze voorbeeldige airco maalt er niet om. Via Davinovgrad gaan we omhoog om 20 kilometer verder bovenop een rots ons spiksplinternieuwe hotel aan te treffen, uitzicht over de hele vallei, alles met veel smaak en modern vorm gegeven. 4 kilometer verder ligt het heilige der heiligen voor de orthodoxe christenen, het Ordog klooster. Vanaf de parkeerplaats is het nog flink klimmen naar het witte bovenklooster, half ingebouwd in de rots. Er moet wel eerst geleden worden voordat het wonder aanschouwd mag worden. Vrouwen doen hoofddoekjes op, gelovigen slepen met matrassen en dekens om de nacht buiten op gewijde grond door te brengen. Binnen prachtige fresco’s en in de kaarsenkapel worden de muren met een grote zwabber steeds van roet ontdaan om te voorkomen dat de mensen hun naam op de muren schrijven. Alsof inscripties in muren een vloek der moderne tijd is.

Om zes uur begint de openlucht mis maar er wordt erbarmelijk gezongen door jonge volgelingen die snel een zwart kazuifel aangetrokken hebben. Een man met krukken zakt door zijn stoel i.p.v. een mirakel waardoor hij weer zou kunnen lopen.

In het benedenklooster is het iets serener, minder mensen en hier klinkt wel mooie samenzang. Maar het enthousiasme straalt niet van de gezichten. Het is duidelijk dat dit contact met de heer een dagelijkse is en dat het moeite kost gemotiveerd te blijven.

   Wij dineren op het prachtige terras van ons hotel met uitzicht over de hele vallei, maar het lam is helaas minder mals als gehoopt. Met een lekker ijsje vergeten we dit snel. 

DAG 12 - MOSTAR

    Via haarspeldbochten en het nodige passen en meten dalen we de weg af maar daarna gaat het voortvarend richting de grens op weg naar Mostar. Tot de verdekt opgestelde lasergun patrol roet in het eten gooit. Ik rij 66 km waar het 50 hoort te zijn. Dat betekent een bon, maar als bonus krijg je extra straf want we moeten 20 minuten terug rijden naar Niksic om daar op het postkantoor de bon van 20 euro te betalen en dan weer terug te keren om het betalingsbewijs in te leveren bij de zwetende agenten. Om ons van de ernst der dingen te doordringen nemen ze ondertussen mijn rijbewijs en autopapieren in gijzeling. Er is geen ontkomen aan dus moeten we deze boetedoening volbrengen want mobiele betaalapparaten zijn niet voorhanden. In ieder geval zijn de agenten niet corrupt want ze weigeren cash betaling. Als we na een uur terug zijn gaan we als oude vrienden uit elkaar waarbij hij belooft zeker langs te komen voor een etentje mocht hij ooit in de buurt zijn.

Met een vertraging van bijna 2 uur rijden via we via niet al te beste wegen, waar ze ook nog met allerhande graafwerkzaamheden bezig zijn, de republiek Serpska binnen, meteen het bewijs dat Bosnië Herzegovina een in elkaar geknutseld land is dat niet lang zal overleven.

In Mostar vinden we snel ons hotel en we krijgen van de bazin uitleg over het wel en wee. Maar onze paspoorten krijgen we niet terug want dat zijn ze hier zo gewoon. Slechts door alvast de twee nachten te betalen gaat mevrouw overstag. Maar blij is ze nog steeds niet.

Mostar is net als Dubrovnik een toeristenmagneet, maar door de mensen heen kunnen we wel degelijk de schoonheid van de stad zien met als kroonjuweel natuurlijk de wonderbaarlijk herbouwde stenen brug. En de stad is opnieuw die smeltkroes tussen oost en west, met zijn vele moskeeën, midden in Europa. En dat voelt ineens bijzonder na de Joegoslavië oorlog en de recente ontwikkelingen met ISIS.

Lucifer zorgt ervoor dat we alleen op een plek gaan eten waar op zijn minst een zuchtje lucht is, wat er op het bord komt is minder belangrijk, als er maar voldoende water is.

DAG 13 - MOSTAR

    Na het ontbijt wagen we twee keer een poging om een rondje door Mostar te wandelen maar de 41 ᵒC die Lucifer over ons uitstrooit leiden ons al snel naar een terras voor een koud drankje en dan terug naar de airco van de hotelkamer. Het is gewoon niet te doen om met een plattegrond in je handen op zoek te gaan naar wat verder gelegen bezienswaardigheden want je wordt volledig geroosterd. Dus blijft het in Mostar bij het “rondje om de kerk” wat we in dit geval moeten aanpassen in “rondje via de brug”.

DAG 14 - SARAJEVO

    Door de bergen en langs de rivier verlaten we de bakoven van Mostar en rijden naar Sarajevo. Ook hier, bij het binnenrijden van de stad, zijn de sporen van de oorlog nog overal zichtbaar. Vooral in de wat minder aansprekende gebouwen zoals de oude grijze Oostblok flats die van onder tot boven onder de kogelgaten zitten.

Het internationale filmfestival begint vandaag in Sarajevo dus het is behoorlijk druk in de stad en met veel passen en meten parkeren we de auto voor ons supermoderne nieuwe hotel om daarna een aangename wandeling te maken langs moskeeën, kerken, door winkelstraten en langs festival terreinen. De smeltkroes is hier compleet; mondaine première-gangers in avondkleding gemixt met burkadraagsters en schaars geklede toeristen. We zien zelfs een gemaskerde dame zoals we die ooit zagen in de UAE. Jammer dat juist op deze plekken oorlogen uitbreken terwijl ze een blauwdruk zouden moeten zijn voor multiculturaliteit.

’s Avonds barst het festival echt los, helaas niet met films in de open lucht, maar met langzaam voort schuifeldende mensenmassa’s langs de luidruchtige café’s.

DAG 15 - SARAJEVO

    Al een week lang zien we dat voor vandaag noodweer aangekondigd staat die Lucifer een schop onder zijn kont moet geven maar tot ver in de middag blijft het gewoon droog en dus beklimmen we wat heuvels rond het centrum waardoor we getrakteerd worden op mooie vergezichten over de stad. Overal loop je tegen kerkhoven aan met karakteristieke witte moslim grafzerken, al dan niet met tulband. Huizen hier en daar nog met houten delen of verborgen art-nouveau kenmerken. Maar je moet goed kijken want het is meestal in verwaarloosde staat.

In het prachtige Arabische stadhuis is een expositie van de schilder Messad Berber. Werken die een mix zijn van magisch realisme en collage technieken. Een bruidspaar is bezig met de trouwreportage, een strijkkwartet speelt Vivaldi en Ravel, een TV ploeg maakt opnames, kortom, leven in de brouwerij in het stadhuis.

Als het om 4 uur begint te regenen komen voor het eerst de paraplu’s uit de tas en voelen we hoe de warmte wordt verdreven.

In een restaurant naast Sarajevo’s bierbrouwerij blijkt vanavond een live concert plaats te vinden van de band Divanhana, dus we eten onder het genot van vrolijke Balkanklanken. 

DAG 16 - SARAJEVO

    Oude vriend en accordeonvirtuoos Nihad Hrustanbegovich blijkt ineens aanwezig te zijn op het filmfestival van Sarajevo dus we maken via facebook snel een afspraak en een uur later treffen we elkaar al in de bioscoop bij de documentaire Wounded Gold van de Bosnische filmmaker Mustafa Hadziibrahimovic, die ook al in Nederland blijkt te wonen. De documentaire gaat over het Olympische zitvollybal team dat goud won op de Olympische spelen, WK’s en EK’s. Een team voor het grootste deel bestaand uit atleten die gehandicapt geraakt zijn in de oorlog in de 90-er jaren. Ook een aantal spelers is in de bioscoop aanwezig voor deze eerste vertoning in Bosnië Herzegovina.

    ’s Avonds spreken we met zijn allen af bij hotel Europe en dan is de groep nog groter, een Bosnische Nederlandse programmamaker die binnenkort met Katja Schuurman Europa gaat doorkruisen voor het programma van A naar B schuift aan evenals de Bosnische presentator van Telebingo. Met de laatste en zijn vrouw en Mustafa en zijn editor gaan we laat in de avond nog een typische Bosnische (halal) maaltijd nuttigen in een restaurantje in de oude stad voor we de avond afsluiten in de City Pub, pal voor ons hotel, waar een leuke Balkanband speelt waarvan de meeste leden ook in Nederland schijnen te wonen. In de wonderlijke wereld hebben we in 1 dag weer enorm veel interessante nieuwe mensen ontmoet. 

DAG 17 - KRKA

    Het enerverende weekend in Sarajevo is voorbij en wij verlaten de stad om door het berglandschap van Bosnië Herzegovina richting Kroatië te rijden. Bij een Bosnisch ski resort met prachtig uitzicht op de groene hellingen stoppen we voor een lunch voor we doorrijden naar het nationale park Krka, de enige plek waar we in de buurt van de kust een hotel als tussenstop konden vinden.

We moeten nog even verhuizen naar een andere kamer als de TV ondanks de tropische temperaturen nogal blijkt te sneeuwen maar met wijn uit glazen waarin staat gegraveerd “Kutjevo” wordt het verder een vrolijke avond.

DAG 18 - SIBERNIK & BIBINJE

    Als we naar de kust afdalen rijden we automatisch Sibernik binnen dus we parkeren de auto om een kijkje te nemen in de oude stad met zijn smalle straatjes, fort en kerken. Daarna is het nog een uurtje rijden naar Bibinje, een dorp 10 kilometer van Zadar.

We hebben een mooi appartement met uitzicht op zee, zwembad en jacuzzi. Daar moeten we ons dan ook mee tevreden stellen want de strandjes hier zijn dunne, harde stroken met nauwelijks schaduw.

Het is een feestdag in het dorp want ’s avonds speelt er een liveband en is er vuurwerk.

DAG 19 - BIBINJE & ZADAR

    Na het ontbijt maken we een wandeling door Bibinje waar we weer eens per toeval eindigen in de dorpsprocessie. Vanuit het kerkje aan zee vertrekken pastoors, misdienaars, nonnen, het zangkoor, de bisschop, vele vaandeldragers, de schutspatroon en een lange stoet gelovigen langs de zee voor een rondje om de kerk. Twee mannen zitten boven op het dak van de kerk om met de hand de twee klokken in een speciaal ritme te luiden. De verkopers van prullaria zijn ook op de festiviteiten afgekomen. Plastic mitrailleurs en pistolen worden verkocht aan de kinderen als de devote stoet voorbij trekt. Midden in de haven staat een enorme Kroatische vlag te wapperen waardoor deze combinaties van heiligheid en nationalisme wrang aandoen.

Na een paar uurtjes aan het zwembad rijden we aan het eind van de middag naar het vestingstadje Zadar. Buiten de smalle straatjes en prachtige kerken is hier door de plaatselijke architect een zee-orgel gebouwd. D.m.v. de wind en de golven vindt hier een permanent “minimal music” concert plaats dat uit tegels in het plaveisel komt met een hypnotiserend effect. Precies er naast ligt een ander werk van de man, een cirkel van zonnepanelen die na zonsondergang met honderden led-lichtjes begint op te lichten. Even zoveel mensen wachten hier gezamenlijk het eind van de dag af om te kijken of om te spelen met het licht.

Laat terug in Bibinje gaan we nog op pad voor onze avondmaaltijd.

DAG 20 - ARBANIJA

    Terug via Sibernik en dan ineens via een zeer rustige weg naar Trogir. Daar de brug over naar het eiland Ciovo waar we in Arbanija ons laatste hotel van deze reis hebben.

Na de lunch regelen we een strandstoel en parasol en nemen een duik in de kalme zee met tegenover ons al uitzicht op het vliegveld op het vasteland.

DAG 21 - ARBANIJA

    Hoe gaat zo’n laatste stranddag? Lui ontbijtje, wandeling door het dorp, lunch met tonijn- en octopus salade, strandstoel met parasol en dan de wetenschappelijke benadering om zonder zere voeten de zee te bereiken. Dus met teenslippers het water in, gaan zitten, teenslippers achter je zetten op het grind en dan voorzichtig over de keien het water in schuiven tot het diep genoeg is om te zwemmen. Dan een cocktail bij de strandbar en later een diner op het buitenterras.

   Morgen naar de overkant. 

DAG 22 - KEULEN

    We vliegen pas om 5 uur ’s middags dus maken we allerlei plannen voor de dag. Maar de omstandigheden zorgen voor een ander schema. Eerst staan we anderhalf uur in de file om van Ciovo af te komen via de smalle brug bij Trogir (de nieuwe is in aanbouw), daarna is het een chaos bij de autoverhuur. Onduidelijkheid waar de auto in te leveren, ook hier staat alles muurvast. Uiteindelijk rijden we achter een medewerker aan naar een verder weg gelegen parkeerplaats om met een andere auto weer teruggebracht te worden naar het vliegveld. Daar is het topdrukte en dan blijkt ons vliegtuig ook nog eens 2 uur vertraging te hebben. Dus i.p.v. een drankje op een zonnig terras aan zee zitten we eindeloos in een vertrekhal te wachten.

De autoriteiten in Keulen willen ook nog eens precies weten wat we in Duitsland komen doen; NIETS! Alleen even over hun overal opgebroken shitwegen rijden om pas na middernacht thuis te zijn.